Safranbolu, Karabük · Bilgilendirme
Skolyoz ve egzersiz planlaması
Skolyoz, omurganın yalnızca yana doğru eğilmesi değil, omurların kendi çevrelerinde dönmesiyle birlikte görülen üç boyutlu bir değişimdir. Bu nedenle fizyoterapi; hekim tanısı ve takibi doğrultusunda planlanan duruş, solunum ve egzersiz çalışmalarını üç boyutlu olarak ele alır. Bu sayfada skolyoz hakkında genel bilgileri ve değerlendirme sürecimizi bulabilirsiniz.
Skolyoz nedir?
Skolyoz, omurganın arkadan bakıldığında yana doğru eğrilik göstermesidir. Çoğu zaman omurların kendi çevrelerinde dönmesiyle birlikte üç boyutlu bir değişiklik olarak görülür.
Tanısı, klinik muayene ve röntgen gibi görüntüleme yöntemleriyle hekim tarafından konur. Eğriliğin derecesi “Cobb açısı” ile ifade edilir ve takip kararları buna göre hekim tarafından verilir.
En sık görülen tipi, büyüme çağında ortaya çıkan ve nedeni bilinmeyen (idiyopatik) skolyozdur. Bu nedenle çocuk ve ergenlerde düzenli hekim kontrolü önemlidir. Skolyoz yetişkinlerde de görülebilir.
Hekime ne zaman başvurulmalı?
Aşağıdaki bulgular dikkat çekiyorsa ilk adım hekim değerlendirmesidir:
- Omuzların veya kürek kemiklerinin farklı yükseklikte durması
- Bel çizgisinde (gövde ile kol arasındaki boşlukta) iki yanın birbirinden farklı görünmesi
- Öne eğilirken sırtın bir tarafında çıkıntı olması
- Giysilerin bir yana doğru dönmesi veya bir tarafın sürekli aşağı kayması
Schroth yöntemi nedir?
Schroth yöntemi, 20. yüzyılın başında Almanya’da Katharina Schroth tarafından geliştirilen, skolyoza özgü bir egzersiz yaklaşımıdır. Skolyozu yalnızca yana eğrilik olarak değil, omurganın üç boyutlu bir değişimi olarak ele alır ve çalışmaları kişinin kendi eğrilik örüntüsüne göre bireysel olarak planlar.
Bu tür çalışmalar genellikle şunları içerir:
- Üç boyutlu duruş farkındalığı
- Kişinin eğrilik örüntüsüne göre belirlenen pozisyon ve hareketler
- Yönlendirilmiş (rotasyonel) solunum çalışmaları
- Gövde kas kuvveti ve dayanıklılığı
- Günlük yaşamda duruş alışkanlıkları
Schroth yöntemi skolyozu ortadan kaldırmayı amaçlayan bir tedavi değildir; hekim tanısı ve takibinin yerine geçmez. Hekimin planı doğrultusunda uygulanan bir egzersiz yaklaşımıdır ve uygunluğu kişiden kişiye değişir.
Fizyoterapi ve egzersiz yaklaşımı
Skolyozun takibi, korse (brace) kullanımı veya cerrahi gibi kararlar hekime aittir. Fizyoterapist, hekimin planı doğrultusunda egzersiz ve duruş çalışmalarıyla sürece eşlik eder.
Skolyoza özgü egzersiz yaklaşımları arasında, kişinin eğrilik örüntüsüne göre planlanan Schroth yöntemi gibi çalışmalar yer alır; yukarıda kısaca anlatılmıştır.
Hangi yaklaşımın kişi için uygun olduğu; hekim tanısı ve yönlendirmesi ile birebir değerlendirme sonrasında belirlenir. Sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; belirli bir süre veya sonuç taahhüt edilmez.
Değerlendirme ve program süreci
- Hekim tanısı ve görüntülemeHekim raporu ve varsa röntgen sonuçları birlikte ele alınır.
- Duruş ve gövde değerlendirmesiAyakta ve öne eğilme pozisyonunda gövde simetrisi, omuz ve pelvis hizası gözlemlenir.
- Ölçülebilir başlangıçHareket açıklığı, kas kuvveti, esneklik ve solunum standart yöntemlerle ölçülerek kayda alınır.
- Kişiye özel programEgzersizler kişinin yaşı, eğrilik tipi ve günlük yaşamı dikkate alınarak planlanır; evde yapılabilecek çalışmalar öğretilir.
- Yeniden değerlendirmeİlerleme belirli aralıklarla yeniden ölçülür; program gerektiğinde hekimle iletişim kurularak güncellenir.
Programda mat üzerinde yapılan çalışmaların yanı sıra, değerlendirme sonrasında uygun görülürse reformer ekipmanında kontrollü egzersizler de yer alabilir.
Sık sorulan sorular
Skolyoz tanısını kim koyar?
Tanıyı hekim koyar. Fizyoterapist tanı koymaz; hekimin tanısı ve yönlendirmesi doğrultusunda değerlendirme yapar ve egzersiz programı planlar.
Egzersiz, hekim kontrolünün yerine geçer mi?
Hayır. Egzersiz çalışmaları hekim takibinin yerine geçmez; hekim kontrolleri düzenli olarak sürdürülmelidir.
Program ne kadar sürer?
Süre ve seans sıklığı kişiye ve hekimin yönlendirmesine göre belirlenir. Belirli bir süre veya sonuç taahhüt edilmez.
Yetişkinler de çalışabilir mi?
Skolyoz yetişkinlerde de görülebilir. Değerlendirme ve program yaşa, eğrilik tipine ve günlük yaşama göre planlanır; hekim görüşü esastır.